10 Najpiękniejszych zamków w Polsce .

10 Najpiękniejszych miejsc w Polsce

Moja mała ojczyzna - moja gmina Bodzentyn.

Bodzentyn – miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bodzentyn.

Prawa miejskie w latach 1355–1870 i ponownie od 1994. Miasto rządowe Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 roku w powiecie szydłowieckim, obwodzie opoczyńskim województwa sandomierskiego^[2]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego. Był własnością biskupów krakowskich^[3].

Miejscowość jest siedzibą parafii św. Stanisława Męczennika. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii krakowskiej, diecezji kieleckiej, dekanatu bodzentyńskiego.

Jest ośrodkiem usługowym i krajoznawczym^[4]. Położony w Górach Świętokrzyskich, u stóp Pasma Klonowskiego, nad Psarką (dorzecze Kamiennej). Znajduje się tu siedziba dyrekcji Świętokrzyskiego Parku Narodowego. W mieście działa Towarzystwo Przyjaciół Bodzentyna^[4].

Bodzentyn jest lokalnym węzłem drogowym^[4]. Krzyżują się tu drogi wojewódzkie nr 751 i 752. Przez miasto przepływa niewielka rzeka Psarka, dopływ Świśliny.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

• 1355 – założenie miasta przez biskupa krakowskiego Bodzętę,
• XVI-XVIII w. – ośrodek handlu i rzemiosła,
• 1795 – miasto znajduje się w zaborze austriackim,
• 1809 – miasto znajduje się w Księstwie Warszawskim,
• 1815 – miasto znajduje się w Królestwie Polskim,
• 1863 – bitwa powstania styczniowego,
• 1870 – odebranie praw miejskich,
• 1939–1945 – okupacja niemiecka, getto
• 1994 – powtórne nadanie praw miejskich

  

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

• Kościół parafialny Wniebowzięcia NMP i św. Stanisława Biskupa, gotycki z lat 1440–1452
  • Ołtarz z katedry na Wawelu z 1 poł. XVI w.
  • Tryptyk bodzentyński z 1508

Kościół oraz dzwonnica z XVII w., przebudowana w 1848 r., cmentarz kościelny, ogrodzenie z bramą z XIX w. stanowią zespół wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.215/1-4 z 3.11.1947 i z 15.02.1967)^[19].

• Ruiny zamku biskupów krakowskich wzniesionego w XIV w. przez Floriana z Mokrska i przebudowanego w XIV w.; (nr rej.: A.217/1-4 z 15.02.1967 i z 17.02.1957)^[19].
• Kościół św. Ducha z XVII w. Murowana budowla powstała na miejscu drewnianej świątyni z XV w. Do jej południowej ściany przylegał budynek szpitala. Kościół uległ zniszczeniu w czasie pożarów w 1619 oraz w 1917^[10]. Na początku XXI w. został odbudowany i 23 maja 2010 odbyło się poświęcenie świątyni^[20]. Przy kościele rosną lipy – pomniki przyrody^[10]. Wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A.216 z 16.10.1956, z 3.12.1956 i z 15.02.1967)^[19].
• Zespół miejskiej zabudowy drewnianej (nr rej.: A.923 z 15.02.1967)^[19] w tym:
  • Zagroda Czernikiewiczów z 1809 – oddział Muzeum Wsi Kieleckiej ze zbiorami etnograficznymi.
• Układ architektoniczny, typowy dla średniowiecznych miast, o regularnym planie z dwoma rynkami i pozostałościami dawnych obwarowań miejskich z XIV wieku^[21]; (nr rej.: A.214 z 26.10.1956)^[19].
• Kamienice i domy tzw. z przejezdnymi sieniami z XVIII i XIX w.
• Cmentarz parafialny z symboliczną mogiłą powstańców styczniowych, ufundowaną w 1917 przez gminę oraz Koło Macierzy Szkolnej. Na cmentarzu znajduje się także zbiorowa mogiła i pomnik 39 osób rozstrzelanych 1 czerwca 1943^[10]. (nr rej.: A.219 z 26.05.1993)^[19].
• Pozostałości murów miejskich z II połowy XIV w. (nr rej.: A.218 z 6.03.1958 i z 15.06.1967)^[19].
• Cmentarz wojenny z I wojny światowej przy ul. Suchedniowskiej (nr rej.: A.220 z 7.04.1992)^[19].
• Cmentarz żydowski (nr rej.: A.221 z 20.09.1990)^[19].

Historia Bodzentyna.

Położenie

Miasto i gmina Bodzentyn leżą w północnej części województwa świętokrzyskiego i w północno-wschodniej części ziemskiego powiatu kieleckiego. Obszar gminy obejmuje fragment centralnej części Gór Świętokrzyskich z częścią Pasma Łysogór i najwyższym wzniesieniem całego obszaru - Łysicą (612 m. n.p.m.).

Tereny miasta i gminy Bodzentyn położone są w rozległej Dolinie Bodzentyńskiej na malowniczo ukształtowanych północnych stokach zachodniej części Pasma Łysogór oraz Pasma Klonowskiego, a także na południowych stokach Wzgórz Michniowsko-Sieradowickich. Obszar gminy jest bardzo atrakcyjny turystycznie ze względu na ukształtowanie terenu i cenne walory przyrodniczo-krajobrazowe. Południowa część leży w obrębie Świętokrzyskiego Parku Narodowego i jego otuliny, północna zaś w Sieradowickim Parku Krajobrazowym. Oprócz tego na terenie gminy utworzono obszar NATURA 2000 Łysogóry PLH260002, a w nim 3 rezerwaty ochrony ścisłej (Łysica, Czarny Las, Mokry Bór), objęto ochroną 3 rezerwaty przyrody żywej: Kamień Michniowski, Wykus, Góra Sieradowska.

Pod względem administracyjnym gmina swym zasięgiem obejmuje miasto Bodzentyn i 23 sołectwa. W gminie mieszka ok. 12 tys. mieszkańców (w tym w mieście ponad 2 tys.). Powierzchnia gminy wynosi 16.032 ha.

Na gruntach Tarczka…

Powstanie Bodzentyna związane jest nierozerwalnie z położoną nieopodal wsią Tarczek. W ówczesnych czasach była to jedna z najstarszych osad targowych na terenach Gór Świętokrzyskich. O fakcie tym decydowało korzystne położenie Tarczka na szlaku wiodącym z Rusi do Krakowa i Sandomierza.

Sprzyjającym rozwojowi był też fakt nadania tych ziem, największym i najbogatszym z feudałów duchownych w Polsce – biskupom krakowskim. Uważa się, że miało to miejsce za czasów panowania Bolesława Chrobrego, po zjeździe gnieźnieńskim w 1000 r., przy fundowaniu biskupstwa krakowskiego.

Nad brzegiem Psarki

Nie wiadomo jakie były powody, dla których biskup Bodzanta Jankowski herbu Róża rezydencję swą z Tarczka przeniósł na nowe miejsce - na wyniosły brzeg Psarki, budując tu nową siedzibę i kościół, a samej osadzie nadając nazwę Bodzentyn (w gwarze ludowej Bożęcin). Prawdopodobnie skłoniła biskupa do tego bliskość szlaków komunikacyjnych i lepsze położenie obronne na rozległym płaskowyżu z pionowymi zboczami otoczonymi rzeką.

Tak więc gdzieś około 1355 r., powstał Bodzentyn na prawie średzkim, jako miasteczko prywatne pozostające własnością biskupów krakowskich do końca Rzeczypospolitej szlacheckiej. Za sprawą biskupa z Jankowa stał się on ośrodkiem administracyjnym dóbr całego biskupstwa krakowskiego. W założonej przez siebie osadzie Bodzanta wybudował kościół i dwór, zaś pośrodku osady wytyczył rynek wraz z odchodzącą od niego siecią ulic i uliczek, tworząc w ten sposób niezmieniony do dnia dzisiejszego układ urbanistyczny miasta. Następca Bodzanty - biskup Florian Mokrski opasał miasto murami i basztami, a na wzgórzu za kościołem zbudował zamek. Wkrótce po tym miasto uzyskało prawo magdeburskie, a biskup immunitet wyłączający je spod władzy urzędników królewskich.

W 1410 zatrzymał się tu król Władysław Jagiełło, wyprawiający się na Krzyżaków. Król przyjechał z Łysej Góry i przez dwa dni przebywał na dworze biskupim, przyjmując posłów od książąt pomorskich. Niedługo później miasto zniszczył pożar. Z tego powodu w 1413 biskup Wojciech Jastrzębiec wyjednał od Jagiełły nowy przywilej, w którym król potwierdził prawo magdeburskie.

Największy rozkwit przyniósł Bodzentynowi wiek XV i XVI. Kardynał Zbigniew Oleśnicki odbudował zniszczony przez pożar kościół (1440r.), a miasto dźwignęło się z gruzów.

Za czasów Zygmunta I, gdy władzę w Bodzentynie sprawował biskup Jan Konarski,  przebudowano zamek na styl renesansowy, a kościół otrzymał ufundowany przez Konarskiego słynny tryptyk, dzieło Marcina Czarnego „Zaśnięcie Marii Panny”.

W czasach renesansu dwory świeckich i duchownych stały się ogniskami kultury. Podobnym do nich stała się letnia rezydencja biskupów w Bodzentynie. Dowodem tych czasów jest pobyt Jana Kochanowskiego w bodzentyńskim zamku.

Od połowy XVII w. Bodzentyn podzielił los wielu miast polskich, które w skutek prowadzonej przez szlachtę gospodarki folwarcznej uzależnione zostały od urzędów ziemskich, wskutek czego zaczęły one podupadać. Długotrwałe wojny szwedzkie zakończyły dzieło zniszczenia.

Rok 1789 zakończył rządy biskupów krakowskich w Bodzentynie, a osadę upaństwowiono. Były to jedne z najgorszych lat w historii miasta. Z uwagi na brak środków rozebrany został ratusz, znacznym zniszczeniom uległy też mury obronne miasta i zamek.

W okresie zaborów mieszkańcy Bodzentyna nie byli obojętni na losy kraju, czynnie brali udział w powstaniu listopadowym 1830-31r. Ale dopiero następna insurekcja na trwale wpisała się w dzieje miasta. Manifestacje patriotyczne poprzedzające wybuch powstania styczniowego także i tu odbiły się szerokim echem. Do 100 powstańców z Bodzentyna, na czele których stanął Stefan Bogdański dołączyli bracia Dawidowiczowie wraz z 400 mieszkańcami pobliskiego Suchedniowa. Cios zadano Rosjanom nocą z 22 na 23 stycznia 1863 r. Atak całkowicie zaskoczył zaborców, którzy w obawie przed kolejnymi starciami wycofali się do Kielc podpalając miasteczko. Za swój udział w powstaniu Bodzentyn zapłacił ogromną cenę - wysokie kontrybucje, zesłania na Sybir, systematyczne rabunki miasta, a właściwie osady, bowiem car odebrał Bodzentynowi prawa miejskie. Popowstaniowe represje pogorszyła I wojna światowa, przynosząc ze sobą pożar i epidemię tyfusu.

Duch walki odezwał się w mieszkańcach Bodzentyna i okolicznych miejscowości również w okresie okupacji hitlerowskiej 1939-1945 r. Znajdował się tu bardzo aktywny ośrodek walk zbrojnych. Już na początku wojny wielu mężczyzn z Bodzentyna i okolic wstąpiło w partyzanckie szeregi. W pobliskich lasach uroczyska „Wykus” walczyły partyzanckie oddziały Świętokrzyskich Zgrupowań Armii Krajowej "Ponury"-"Nurt" majora Jana Piwnika „Ponurego”.

Swój opór przeciwko Niemcom bodzentyniacy często przypłacali życiem swoim lub swoich bliskich. We wrześniu 1942 roku Niemcy zlikwidowali żydowskie getto, a w dniu 1 czerwca 1943 r. hitlerowcy dokonali pacyfikacji Bodzentyna, mordując 39 jego mieszkańców. Wspomnienia z bodzentyńskiego getta opisał w swoich „Pamiętnikach” mieszkający  tu w czasie okupacji żydowski chłopiec Dawid Rubinowicz (zginął w Treblince w 1942r.). Odnalezione po wojnie w Bodzentynie zapiski Dawida zostały opublikowane w wielu krajach świata jako przejmujące świadectwo holokaustu.

Po wojnie Bodzentyn zaczął się stopniowo przeobrażać i rozwijać. W kolejnych latach powstawały nowe budynki oraz wiele instytucji, a tętniące życie i fakt, że stał się Bodzentyn punktem docelowym wielu ludzi chcących załatwić podstawowe sprawy były podstawą, by rozpocząć starania o przywrócenie praw miejskich, co nastąpiło 31 grudnia 1994 r.

Atrakcje Bodzentyna i okolic.

https://www.noclegowo.pl/atrakcje/bodzentyn/

Na świętokrzyskich szlakach. Św. Katarzyna - Łysica - Św. Katarzyna

Na świętokrzyskich szlakach..Święty Krzyż w jeden dzień.

https://www.youtube.com/watch?v=FrSKgHpqt_A

Moja mała ojczyzna - moje województwo.

Województwo świętokrzyskie zajmuje powierzchnię 11 691 km2 (jest to zaledwie 3,7% powierzchni całej Polski), a zamieszkuje je około 1,3 mln mieszkańców (to około 3,4% ludności Polski). Świętokrzyskie składa się z 14 powiatów i 102 gmin, w tym miasto Kielce na prawach powiatu. Największe miasta regionu to: Kielce – stolica województwa oraz gospodarcze i turystyczne centrum regionu świętokrzyskiego (200 tys. mieszkańców), Ostrowiec Świętokrzyski (74 tys.), Starachowice (55 tys.), Skarżysko-Kamienna (49 tys.), Sandomierz (25 tys.), Końskie (23 tys.). Województwa graniczne to: małopolskie, śląskie, łódzkie, mazowieckie, lubelskie oraz podkarpackie.
Województwo świętokrzyskie leży prawie w całości na wyżynno-pagórkowatym terenie Wyżyny Małopolskiej. Granicę wschodnią i południową stanowi Wisła, a zachodnia granica świętokrzyskiego to Pilica. Wyżyna Kielecka zajmuje północno-wschodnią część województwa, zachodnią część zajmuje Wyżyna Przedborska, natomiast południe województwa to wschodnia część Niecki Nidziańskiej. Cały region położony jest w lewostronnej części dorzecza Wisły. Największe rzeki świętokrzyskiego to: Wisła, Pilica, Kamienna, Nida oraz Czarna.
Województwo świętokrzyskie posiada urozmaicony i zróżnicowany krajobraz. Historia przeplata się tu z legendą, a wspaniałe zabytki architektury, kultury i pomniki przyrody przybliżają zamierzchłe czasy i przedstawiają region sprzed setek lat. Na szczególną uwagę zasługują Góry Świętokrzyskie, które stanowią turystyczne centrum regionu. Nazwa obszaru pochodzi od relikwii Krzyża Świętego, które przechowywane są w klasztorze pobenedyktyńskim na Łysej Górze. Góry Świętokrzyskie ciągną się przez centralną część województwa z zachodu na wschód. Te najstarsze obok Sudetów góry w Polsce i jedne z najstarszych w Europie osiągają w najwyższym punkcie wysokość 612 m n.p.m. – jest to Łysica leżąca w paśmie Łysogór. Województwo świętokrzyskie należy do najczystszych województw w Polsce. Region świętokrzyski wyróżnia rozmaita budowa geologiczna, ukształtowanie formy powierzchni terenu, warunki klimatyczne, hydrologiczne oraz bogactwo świata zwierzęcego i szaty roślinnej, stąd aż 67% powierzchni województwa objętych jest prawną ochroną przyrody. Pod tym względem świętokrzyskie znajduje się w Polskiej czołówce. Jest to związane z występowaniem na terenie województwa świętokrzyskiego istotnych elementów europejskiej sieci ekologicznej NATURA 2000 oraz programu ECONET. Ciągłe inwestycje w promocję turystyki świętokrzyskiej, między innymi: rozbudowa bazy noclegowej, lepsze oznaczenia szlaków turystycznych, szlak\ów turystyki konnej i tras rowerowych sprawia, że z roku na rok województwo świętokrzyskie staje się coraz bardziej atrakcyjnym miejscem dla turystów.